W ostatnich latach centra danych (ang. Data Centers, DC) przestały być niszowym tematem zarezerwowanym dla specjalistów IT. Stały się jednym z najważniejszych motorów zmian w sektorze budowlanym, rynku nieruchomości oraz transakcjach inwestycyjnych. Ich wpływ jest szczególnie widoczny w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE), gdzie Polska wyrasta na kluczowy punkt ekspansji globalnych graczy.
Dlaczego centra danych rosną w siłę?
Gwałtowny rozwój sztucznej inteligencji (AI), usług chmurowych (cloud computing) oraz rosnące potrzeby przetwarzania danych sprawiają, że zapotrzebowanie na powierzchnie serwerowe i moce obliczeniowe rośnie w tempie wykładniczym. Według prognoz Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA), zużycie energii przez centra danych może się podwoić do 2030 roku, osiągając poziom 945 TWh rocznie – to więcej niż roczne zużycie energii przez niektóre państwa.
Nowe wyzwania dla budownictwa i KSE
Budowa centrum danych to nie zwykła inwestycja kubaturowa. To projekt o wysokim stopniu złożoności technicznej, który wymaga specjalistycznych kompetencji i precyzyjnej logistyki. Kluczowe są instalacje MEP – czyli systemy mechaniczne, elektryczne i sanitarne (Mechanical, Electrical, Plumbing). Muszą one zapewniać redundancję zarówno zasilania jak i dostępu do systemu szybkich sieci światłowodowych, systemy awaryjne (UPS, generatory), chłodzenie oraz bezpieczeństwo pożarowe.
Przykładem może być kampus Data4 realizowany przez firmę Adamietz, gdzie konieczne było zapewnienie mocy rzędu 20–50 MW, wdrożenie bezwodnych systemów chłodzenia oraz dostosowanie instalacji do polskich norm przeciwpożarowych – często różniących się od standardów stosowanych w krajach zachodnich.
Rozwój hiperskalowych Data Center powyżej 100MW to ogromne obciążenie dla Krajowego Systemu Energetycznego. W szczególności, gdy w grę wchodzi zaawansowana technologia AI. Wystarczy spojrzeć na składane wnioski o przyłączenie do sieci energetycznej na kolejne lata, aby się przekonać z czym w najbliższych latach będzie zmagał się krajowy system energetyczny, jeżeli nie dojdzie do istotnych zmian w regulacjach prawnych oraz stawiania nowym wnioskodawcom stosownych regulacji technicznych. Dlatego występując czy też wydając nowe warunki przyłączeniowe warto pochylić się nad szeroko rozumianym pojęciem Sustainability. Pokrótce oznacza ten termin tyle iż jest to zdolność do utrzymywania czegoś w dłuższym czasie bez wyczerpywania zasobów i bez szkody dla przyszłych pokoleń. I to hasło ma bezpośrednie odniesienie właśnie do hiperskalowych Data Center.
Te właśnie obiekty pobierając praktycznie stałą, dużą moc z sieci elektroenergetycznej przez 24h/d z niewielkimi odchyłami, stają się ogromnym czynnikiem ryzyka destabilizacji tej sieci. Będzie to miało znaczenie dla danego regionu w szczególności wystąpienia nagłego energetycznego blackoutu. I co wtedy? Jedynym słusznym rozwiązaniem stają się tzw. „wirtualne elektrownie”. W przypadku dużych hiperskalowych obiektów Data Center nie spełnią tego zadania samodzielnie. I tu pojawia się szerokie spektrum działania dla szybkich szkieletowych sieci światłowodowych, którym musi towarzyszyć dynamiczny rozwój samych sieci jaki rozwój nowoczesnych krajowych węzłów nodowych, czyli punktów centralnych, w których zbiegają się i są zarządzane różne odcinki sieci światłowodowej. Spoglądając na mapy światłowodowe Polski w porównaniu np. do sieci europejskich, m.in. Francji, Niemiec, czy też Belgii i Czech to brakuje nam istotnej multiplikacji linii światłowodowych, które zapewnią odpowiednią redundancję dla każdego z kluczowych Data Center w Polsce. Obecnie nasi operatorzy światłowodowi zmierzają do osiągniecia prędkości przesyłu na poziomie 1Tbs. Należy przy tym nadmienić dynamikę rozwoju branży światłowodowej, w której przoduje Japonia. Aktualnie w kwietniu tego roku Japonia zakończyła pomyślnie testy szybkości sieci światłowodowych na poziomie 1,02Pbs, krótko oznacza szybkość 125000 Gbs i to tylko przy światłowodzie o ilości 19 włókien. [https://tech.wp.pl/japonia-ustanawia-nowy-rekord-predkosci-internetu-to-az-125-000-gb-s,7178580091230848a]
I Japonia nie powiedziała w tym temacie ostatniego słowa, bo trwają testy światłowodów o przepustowości 1Zbs. Dla zobrazowania ściągnięcie filmu trzyminutowego wielkości 1ZB przy obecnych szybkościach internetu zajęłoby nam ok.127 lat. To tyle z techniki światłowodowej. A jaki to ma mieć związek z wirtualnymi elektrowniami przy Data Center? Wyobraźmy sobie sytuację, gdzie w lokalizacji obiektu Data Center o mocy IT 200MW dochodzi do nagłego zdarzenia typu „blackout” i zaczyna brakować w sieci mocy na poziomie 100MW, które musi być zapewnione instytucjom krytycznym takim jak szpitale, wojsko, straż pożarna, lotniska. W takim przypadku obiekt Data Center mając do swojej dyspozycji ultraszybkie łącza światłowodowe może przerzucić swoje dane na dużą odległość, w bardzo krótkim czasie do innego odległego Data Center, które ma aktualnie wystarczającą moc. Dzięki temu obiekt Data Center objęty sytuacją kryzysową może zredukować swoją moc pobieraną z sieci do minimum, co zapewni stabilne funkcjonowanie innym odbiorcom krytycznym. Obecnie testowane dystanse praktycznie bezstratnego transferu danych to 1800km.
Podsumowując powyższe, wg Spółki Adamietz, kluczową rolę w rozwoju segmentu Data Center zarówno w Polsce, Europie jak i na świecie odegra nie lokalizacja, nie dostępna moc, a szybkość przesyłu danych w sytuacjach awaryjnych, gdzie obiekty Data Center staną się „wirtualnymi elektrowniami”.
Budowa Data Center z Adamietz
W skład zespołu tworzącego departament realizacji obiektów Data Center wchodzą osoby mające bogate doświadczenie w realizacji tego typu obiektów dla kluczowych i powszechnie znanych globalnych graczy na rynku Data Center. Osoby wchodzące w skład zespołu Departamentu Data Center Adamietz biorą czynny udział w projektach Data Center od 2018 roku jako zespół doradczy, realizacyjny i odbiorowo – uruchomieniowy. Z powodzeniem zostały zrealizowane i uruchomione obiekty zarówno o mocach 1MW jak i 5 oraz 25MW.
Autor: Mariusz Biesiacki (Dyrektor Pionu Realizacji Data Center)